Help, een cryptogram!
- Het woord ‘cryptisch’ betekent geheim, verborgen en ‘cryptografie’ is de kunst van het geheimschrift. Bij een cryptogram probeer je een woord te vinden op basis van een ietwat geheimzinnige, mysterieuze omschrijving. Je moet daarvoor zoveel mogelijk out of the box denken.
Ziehier enkele omschrijvingen uit een ‘gewoon’ kruiswoordraadsel en ter vergelijking een cryptische variant.
- Je moet dus anders denken dan bij gewone kruiswoordraadsels. Toch zitten er ook vaak terugkerende systemen in cryptogrammen. Hieronder een aantal voorbeelden:
Dubbele betekenissen: veilig bewaren → behouden (het werkwoord ‘behouden’ betekent bewaren, het bijvoeglijk naamwoord ‘behouden’ betekent veilig, heelhuids).
Naamvarianten: Petrus het mijnvogeltje → kanariepietje (Petrus → Pietje) of felle Ivan → intensief (Ivan → Ief).
Opsommingen: zoek bij opsommingen naar een gemeenschappelijk element: trainer, trimmer, fokker → hondenstiel.
Een opsomming met een komma voor het laatste deel verwijst naar een enkelvoud, zoals hierboven.
Een opsomming met en voor het laatste deel verwijst naar een meervoud, bv. Filip, Leopold en Willem-Alexander → driekoningen.
Verwijzingen naar een uitdrukking: zege van de haan → victorie (victorie kraaien).
Andere talen: verdediger van papier (Eng.) → paperback. De taal wordt soms ook aangeduid met een plaatsnaam: papieren verdediger bij Liverpool.
Beletseltekens: vervang bij beletseltekens de puntjes door een woord of een combinatie van (delen van) woorden: De trein rijdt niet, er is vast weer iets met het … → spoorloos (spoor loos).
Samenstellingen: vulgaire reden → plattegrond.
Woordspelletjes: reekemmo → ommekeer.
Analogieën: familie van een slangenkuil → beerput.
Muzikale verwijzingen: I shot the sherrif (Bob Marley & The Wailers) → schietschijf.
Bij-woorden: het gezoem van Maja → bijklank.
Typografische omschrijvingen: v → kleinvee (de letter v is kleiner).
De spelregels van CryptoChris
- De omschrijving kan ‘creatief’ taalgebruik bevatten maar de oplossingen en het verticale woord staan in de Dikke Van Dale.
Alle oplossingen bestaan uit 1 woord en bevatten geen spaties.
Woorden worden niet vervoegd of verbogen, tenzij de oplossing dit vereist. Zo leidt de omschrijving Na 10 km waren de acht zonder stuurman echt wel … naar de oplossing uitgeroeid (en niet naar uitroeien).
In oplossingen worden geen streepjes of accenttekens geschreven:
mee-eter → meeeter, crèche → creche. - Naarmate je oplossingen invult, wordt het verticale woord op de grijze achtergrond verder aangevuld.
- Sommige vakjes bevatten een cijfer.
Gelijke cijfers staan voor gelijke letters, ook bij andere woorden.
Het aantal cijfervakjes hangt af van de lengte van de oplossing: woorden van 3 of 4 letters hebben 1 cijfervakje, woorden van 5 of 6 letters hebben 2 cijfervakjes…
De vakjes van het verticale woord kunnen geen cijfer hebben.
Elk cijfer komt in minstens 2 woorden van de puzzel voor. - Als in een woord een bepaalde letter met een cijfer meermaals voorkomt, zal ze overal in dat woord dat cijfer hebben.
- De oplossing van E bevat tweemaal de letter J. Er kan geen derde J in het woord staan, ook niet op de positie van het verticale woord.
Zowel D als E bevatten eenmaal de letter U.
De oplossing van F kan een U bevatten maar niet in een van de cijfervakjes. - De ij telt als 1 letter en moet dus in 1 vakje. De Y uit oplossing D kan dus zowel een ij als een y zijn. Als het een ij is, zullen in deze puzzel alle vakjes met cijfer 10 een ij bevatten en geen y.
Tips & tricks
Wil het niet meteen vlotten? Wees niet te streng voor jezelf en doe je voordeel met onderstaande tips.
- Zoek speelkameraadjes: met 2, 3, 4… weet je meer dan in je eentje. Denk samen hardop en in het wilde weg. Cryptoplezier gegarandeerd!
- Gebruik de letterbalk: die vergemakkelijkt het invullen van de cijfervakjes en maakt het mogelijk om te zien welke letters nog niet in de cijfervakjes voorkomen.
- Gebruik de letterbalk 2: het is geen schande om te vertrekken van een ingevulde letterbalk. Die staan in het boek na de puzzels. Of je bekijkt de letterbalk wanneer je vastloopt. Na verloop van tijd zal het gemakkelijker worden, ook zonder voorkennis van de cijfervakjes.
- Wees vriendelijk voor je brein: voor een aantal puzzels staan onder het raster alternatieve, iets gemakkelijkere omschrijvingen. Je kunt ze ook eerst afdekken en pas bekijken als het niet lukt met de gewone omschrijvingen.
- Neem je tijd: blijf niet urenlang naar omschrijvingen staren maar verzet je zinnen en doe even iets anders. Wedden dat nadien enkele oplossingen je spontaan te binnen schieten?
- Denk verticaal: bekijk regelmatig of je het volledige verticale woord kan vinden op basis van de letters die je al gevonden hebt.
- Leer bij: bekijk de volledige oplossing en probeer de ontbrekende omschrijvingen/woorden te doorgronden.
- Wees geduldig: cryptogrammen oplossen wordt almaar leuker (en gemakkelijker). De aanhouder wint en de voldoening is groot!